पिंपरी-चिंचवड : आकुर्डी येथील पिंपरी चिंचवड एज्युकेशन ट्रस्टच्या एस. बी. पाटील कॉलेज ऑफ आर्किटेक्चर अँड डिझाईन येथे वास्तुविशारद पदवी अभ्यासक्रम पूर्ण केलेल्या विद्यार्थ्यांचा पदवीप्रदान सोहळा उत्साहात पार पडला. शिक्षणाचा महत्त्वाचा टप्पा पूर्ण करून व्यावसायिक क्षेत्रात पदार्पण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा सोहळा भावनिक आणि प्रेरणादायी ठरला.
या कार्यक्रमात ज्येष्ठ वास्तुविशारद गिरीश दोशी यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना वास्तुकलेतील सर्जनशीलता, संवेदनशीलता आणि मानवी भावनांचे महत्त्व अधोरेखित केले. “वास्तुशास्त्र म्हणजे संवेदनशीलता, सर्जनशीलता आणि भावना यांचे एकत्रीकरण करून उभारलेल्या इमारतीचे प्रतीक असते,” असे त्यांनी सांगितले.
‘अपयशाला घाबरू नका; कामाप्रती श्रद्धा आणि सबुरी ठेवा’
पदवीधर विद्यार्थ्यांना पुढील व्यावसायिक जीवनासाठी शुभेच्छा देताना गिरीश दोशी यांनी अपयशाला घाबरू नका, असा महत्त्वपूर्ण संदेश दिला. वास्तुशास्त्राच्या क्षेत्रात यश मिळवण्यासाठी केवळ तांत्रिक ज्ञान पुरेसे नसून संयम, सातत्य आणि कामाप्रती समर्पण आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
श्रद्धा, सबुरी आणि साधना या मूल्यांचा जीवनात स्वीकार केल्यास केवळ व्यावसायिक यशच नव्हे तर कामातून आनंद आणि समाधानही मिळू शकते, असे त्यांनी सांगितले.
विद्यार्थ्यांनी आपल्या कल्पनांना प्रत्यक्ष वास्तुरूप देताना प्रत्येक प्रकल्पाकडे केवळ बांधकाम म्हणून न पाहता त्या जागेचा सामाजिक, सांस्कृतिक आणि पर्यावरणीय संदर्भ समजून घेणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी अधोरेखित केले.
चार दशकांचा वास्तुशास्त्रीय प्रवास विद्यार्थ्यांसमोर
गिरीश दोशी यांनी आपल्या चार दशकांच्या वास्तुशास्त्रीय प्रवासातील अनुभव विद्यार्थ्यांसमोर मांडले. विविध ठिकाणी त्यांनी केलेल्या व्यावसायिक कामांची दुर्मीळ छायाचित्रे दाखवत वास्तुशास्त्रातील प्रत्यक्ष अनुभवांचे अनेक पैलू विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितले.
वास्तूची रचना करताना केवळ बाह्य सौंदर्यावर भर न देता अवकाश नियोजन, सूर्यप्रकाश, उद्यान, पर्यावरण, वापरकर्त्यांच्या गरजा आणि डिझाईन यांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
वास्तू डिझाईनमध्ये सूर्यप्रकाश, अवकाश आणि उद्यान महत्त्वाचे
एखादी सुंदर आणि उपयोगी वास्तू उभारण्यासाठी तिच्या प्रत्येक घटकाचा परस्पर संबंध समजून घेणे आवश्यक आहे. वास्तूतील नैसर्गिक प्रकाश, हवेशीरपणा, मोकळ्या जागा, उद्यान आणि सभोवतालच्या पर्यावरणाचा विचार केल्यास त्या वास्तूला अधिक कार्यक्षम आणि मानवी स्वरूप देता येते.
आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे वास्तुशास्त्राच्या क्षेत्रात सातत्याने नवे प्रयोग होत आहेत. फेरो सिमेंटसारख्या नवीन तंत्रज्ञानामुळे वास्तुशिल्प क्षेत्राला अधिक वैविध्य आणि प्रयोगशीलतेची संधी मिळाली आहे, असेही दोशी यांनी स्पष्ट केले.
पदवी मिळाल्यानंतरही शिक्षण सुरूच राहते
कार्यक्रमात आर्किटेक्ट गौरव भांगरे यांनी विद्यार्थ्यांना व्यावसायिक जीवनातील वास्तवाची जाणीव करून दिली. उत्तम वास्तुविशारद होण्यासाठी साधना, संयम आणि सातत्य या मूल्यांचा अंगीकार आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
पदवी प्राप्त झाल्यानंतर लगेच स्वतंत्रपणे काम सुरू करण्याऐवजी किमान तीन वर्षे अनुभवी वास्तुविशारदांच्या मार्गदर्शनाखाली काम करण्याचा सल्ला त्यांनी विद्यार्थ्यांना दिला.
प्रत्यक्ष प्रकल्पावर काम करताना मिळणारा अनुभव हा वर्गातील शिक्षणापेक्षा अनेकदा वेगळा आणि व्यापक असतो. वरिष्ठ वास्तुविशारदांच्या हाताखाली काम केल्यामुळे डिझाईन, क्लायंटशी संवाद, बांधकामाची अंमलबजावणी, वेळेचे नियोजन आणि व्यावसायिक जबाबदाऱ्या यांचा सखोल अनुभव मिळतो, असे त्यांनी सांगितले.
‘गुरू सोबत असेल तर शिक्षण कधीच संपत नाही’
गौरव भांगरे यांनी विद्यार्थ्यांना गुरूच्या भूमिकेचे महत्त्वही समजावून सांगितले. पदवी पूर्ण झाल्यानंतर औपचारिक शिक्षण संपले तरी अनुभवी व्यक्तींच्या मार्गदर्शनातून शिकण्याची प्रक्रिया सतत सुरू राहते, असे त्यांनी नमूद केले.
वास्तुशास्त्र हे सतत बदलणारे क्षेत्र असल्याने नवीन तंत्रज्ञान, साहित्य, बांधकाम पद्धती आणि डिझाईनच्या संकल्पना आत्मसात करण्यासाठी सतत शिकत राहणे आवश्यक आहे.
क्लायंटपासून गवंड्यापर्यंत प्रत्येकाची मानसिकता समजून घ्या
वास्तुविशारदाच्या कामामध्ये केवळ नकाशा किंवा डिझाईन तयार करणे नसते. प्रकल्प यशस्वी करण्यासाठी क्लायंट, अभियंते, गवंडी, कामगार, कंत्राटदार आणि इतर संबंधित व्यक्तींच्या गरजा व मानसिकता समजून घेणे महत्त्वाचे असल्याचे गौरव भांगरे यांनी सांगितले.
प्रत्यक्ष साइटवर काम करताना संवादकौशल्य, संयम आणि टीमवर्क यांना तितकेच महत्त्व असते. चांगले डिझाईन प्रत्यक्षात साकारण्यासाठी तांत्रिक ज्ञानाबरोबरच मानवी संबंध हाताळण्याची कला आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
नव्या वास्तुविशारदांसाठी नव्या संधी
पदवीप्रदान सोहळ्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रवासाला औपचारिक पूर्णविराम मिळाला असला, तरी व्यावसायिक जीवनाचा नवा अध्याय सुरू झाला आहे. वास्तुशास्त्र, इंटिरिअर डिझाईन, शहरी नियोजन, लँडस्केप, बांधकाम व्यवस्थापन आणि शाश्वत वास्तुरचना यांसारख्या विविध क्षेत्रांत विद्यार्थ्यांसाठी संधी उपलब्ध आहेत.
पर्यावरणपूरक आणि ऊर्जा कार्यक्षम वास्तूंना वाढती मागणी असल्याने नव्या पिढीतील वास्तुविशारदांसमोर सर्जनशील प्रयोगांची मोठी संधी असल्याचे या मार्गदर्शनातून अधोरेखित झाले.
पदवीधर विद्यार्थ्यांचा गौरव
या सोहळ्याला आर्किटेक्ट गौरव भांगरे, एस. बी. पाटील कॉलेज ऑफ आर्किटेक्चर अँड डिझाईनच्या प्राचार्या डॉ. स्मिता सूर्यवंशी, परीक्षा अधिकारी अजय हराळे, इंटरनल सीनियर सुपरवायझर रुजूता पाठक, यशस्वी विद्यार्थी, पालक प्रतिनिधी, प्राध्यापक आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते.
विद्यार्थ्यांना पदवी प्रदान करताना त्यांच्या कुटुंबीयांच्या आणि शिक्षकांच्या चेहऱ्यावरही अभिमानाचे भाव पाहायला मिळाले. अनेक वर्षांची मेहनत, प्रकल्प, परीक्षा आणि प्रशिक्षण पूर्ण करून पदवी मिळविणे हा प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या आयुष्यातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला.
‘पदवी ही शेवट नसून नव्या प्रवासाची सुरुवात’
एस. बी. पाटील कॉलेज ऑफ आर्किटेक्चर अँड डिझाईनमधील पदवीप्रदान सोहळ्याने विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक कारकिर्दीला नवी दिशा दिली. सर्जनशीलता, संवेदनशीलता, श्रद्धा, सबुरी, साधना, संयम आणि सातत्य या मूल्यांचा अंगीकार करून वास्तुशास्त्राच्या क्षेत्रात सकारात्मक योगदान देण्याचा संदेश या कार्यक्रमातून देण्यात आला.
नव्या वास्तुविशारदांनी तंत्रज्ञान स्वीकारतानाच मानवी गरजा, पर्यावरण आणि समाजहित यांचा विचार करून वास्तू निर्माण कराव्यात, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली. पदवी हातात घेतलेल्या या विद्यार्थ्यांकडून भविष्यात नाविन्यपूर्ण, शाश्वत आणि मानवी मूल्यांशी जोडलेल्या वास्तूंची निर्मिती होईल, अशी आशा व्यक्त करण्यात आली.
