पुणे : आगामी सणासुदीच्या पार्श्वभूमीवर अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) पुणे विभागात अन्नसुरक्षेबाबत तपासणी आणि कारवाईची विशेष मोहीम अधिक तीव्र केली आहे. या मोहिमेदरम्यान पाषाण-सुतारवाडी येथील ‘रंगला पंजाब’ आणि पिंपरी-चिंचवडमधील ताथवडे येथील ‘मनिषा डोसा सेंटर’ या दोन आस्थापनांवर अन्नसुरक्षा आणि स्वच्छता नियमांचे उल्लंघन आढळून आल्याने त्यांचे अन्नसुरक्षा परवाने निलंबित करण्यात आले आहेत.
FDAच्या माहितीनुसार, दोन्ही आस्थापनांमध्ये परवान्याच्या अटी तसेच अन्नसुरक्षा नियमांचे पालन होत नसल्याचे तपासणीत निदर्शनास आले. त्यानंतर संबंधित आस्थापनांविरोधात नियमानुसार कारवाई करण्यात आली.
‘रंगला पंजाब’वर कारवाई
पुण्यातील सुतारवाडी, पाषाण परिसरातील रंगला पंजाब येथे FDAच्या विशेष तपासणी पथकाने पाहणी केली. या तपासणीमध्ये अन्नसुरक्षा आणि स्वच्छतेसंदर्भातील नियमांचे उल्लंघन आढळल्याने संबंधित आस्थापनाचा परवाना निलंबित करण्यात आला.
अन्न तयार करण्याची जागा, स्वच्छता व्यवस्था, अन्नसाठवणूक आणि खाद्यपदार्थ हाताळण्याच्या प्रक्रियेत नियमांचे पालन करणे बंधनकारक आहे. ग्राहकांना सुरक्षित आणि गुणवत्तापूर्ण अन्न मिळण्यासाठी या बाबींवर FDAकडून विशेष लक्ष दिले जात आहे.
ताथवडेतील मनिषा डोसा सेंटरलाही दणका
पिंपरी-चिंचवडमधील ताथवडे येथील मनिषा डोसा सेंटरवरही FDAने कारवाई केली आहे. तपासणीदरम्यान अन्नसुरक्षा नियम आणि परवान्याच्या अटींचे उल्लंघन आढळल्याने या आस्थापनाचा खाद्य परवानाही निलंबित करण्यात आला.
ताथवडे, पुनावळे, वाकड आणि हिंजवडी परिसरात गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणावर नागरीकरण आणि खाद्य व्यवसायांचा विस्तार झाला आहे. त्यामुळे या भागातील हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि खाद्य आस्थापनांमधील स्वच्छता व अन्नगुणवत्तेची तपासणी महत्त्वाची ठरत आहे.
१.१८ कोटींचे अन्नपदार्थ जप्त
पुणे विभागातील व्यापक कारवाईदरम्यान FDAने प्रतिबंधित तसेच संशयित भेसळयुक्त किंवा चुकीच्या लेबलिंगचे अन्नपदार्थ मिळून सुमारे १.१८ कोटी रुपयांचा साठा जप्त केला आहे.
तपासणीदरम्यान निकृष्ट दर्जाचे, भेसळयुक्त किंवा चुकीच्या पद्धतीने लेबल केलेले खाद्यपदार्थ आढळल्यास त्यांच्यावर नियमानुसार जप्तीची कारवाई करण्यात येत आहे. या मोहिमेचा उद्देश ग्राहकांच्या आरोग्याचे संरक्षण करणे आणि अन्न व्यवसायात नियमांचे पालन सुनिश्चित करणे हा आहे.
चार FIR दाखल; सहा जणांना अटक
या विशेष कारवाईदरम्यान चार FIR दाखल करण्यात आल्या असून सहा व्यक्तींना अटक करण्यात आली आहे. याशिवाय एका आस्थापनाला सील करण्यात आले आहे.
कारवाईत वापरात असलेल्या किंवा संबंधित प्रकरणांशी निगडित दोन वाहनांवरही जप्तीची कारवाई करण्यात आली असून या वाहनांची किंमत सुमारे ₹२३ लाख असल्याचे FDAने नमूद केले आहे.
यामुळे अन्नपदार्थांच्या बेकायदेशीर साठवणूक, विक्री किंवा नियमबाह्य हाताळणीविरोधात प्रशासनाची मोहीम व्यापक असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
सांगली, पुणे आणि कोल्हापूरमध्ये तपासणी
पुणे विभागाच्या कारवाईअंतर्गत सांगली, पुणे आणि कोल्हापूर येथे विविध खाद्य आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. संशयित निकृष्ट, भेसळयुक्त किंवा चुकीच्या लेबलिंग असलेल्या खाद्यपदार्थांचा शोध घेऊन आवश्यकतेनुसार नमुने व साठा ताब्यात घेण्यात आला.
अन्नपदार्थांची गुणवत्ता, उत्पादनाची तारीख, वापराची अंतिम तारीख, लेबलिंग, साठवणूक आणि स्वच्छता यांसारख्या बाबी तपासणीचा भाग राहिल्या.
लेबलिंग आणि अन्नगुणवत्तेवर विशेष लक्ष
अन्नपदार्थांवर योग्य माहिती, उत्पादन व वापराची अंतिम तारीख, घटकांची माहिती आणि इतर आवश्यक तपशील असणे महत्त्वाचे आहे. ग्राहकांना दिशाभूल करणारी किंवा चुकीची माहिती देणारे लेबलिंग आढळल्यास संबंधित आस्थापनांवर कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
त्याचप्रमाणे कालबाह्य अन्नपदार्थ, भेसळयुक्त पदार्थ किंवा अस्वच्छ ठिकाणी तयार केलेले खाद्यपदार्थ नागरिकांच्या आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतात. त्यामुळे सणासुदीच्या काळात FDAकडून तपासणीचे प्रमाण वाढवण्यात आले आहे.
राज्यभरातील १८ आस्थापनांवर कारवाई
FDAने दिलेल्या माहितीनुसार, या व्यापक राज्यस्तरीय मोहिमेत बृहन्मुंबई, पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर आणि नागपूर या विभागांचा समावेश करण्यात आला होता. या मोहिमेअंतर्गत एकूण १८ आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली.
खाद्य व्यवसाय करणाऱ्या आस्थापनांनी परवान्याच्या अटी, स्वच्छतेचे निकष आणि अन्नसुरक्षा कायद्यांतर्गत लागू असलेल्या सर्व नियमांचे काटेकोर पालन करावे, असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
‘ग्राहकांच्या आरोग्याशी तडजोड सहन केली जाणार नाही’
FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी ग्राहकांच्या आरोग्याला धोका निर्माण करणाऱ्या व्यवसायांवर कठोर कारवाई केली जाईल, अशी स्पष्ट भूमिका मांडली आहे.
कालबाह्य किंवा भेसळयुक्त अन्नपदार्थ विकणाऱ्या अथवा साठवणाऱ्या तसेच अस्वच्छ आणि असुरक्षित परिस्थितीत अन्न तयार करणाऱ्या आस्थापनांविरुद्ध कारवाई सुरूच राहणार असल्याचे त्यांनी सांगितले आहे.
यामुळे हॉटेल, रेस्टॉरंट, खानावळ, कॅटरिंग व्यवसाय, डेअरी आणि इतर खाद्य व्यवसायिकांनी आपल्या आस्थापनातील स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा प्रक्रियेचे नियमित परीक्षण करण्याची आवश्यकता निर्माण झाली आहे.
हॉटेल व्यावसायिकांनी काय काळजी घ्यावी?
अन्नपदार्थ तयार करताना स्वच्छ पाणी, स्वच्छ उपकरणे, योग्य तापमानात साठवणूक, कच्चे आणि शिजलेले अन्न स्वतंत्र ठेवणे, कर्मचाऱ्यांची वैयक्तिक स्वच्छता तसेच कालबाह्य पदार्थांचा वापर टाळणे या बाबी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.
ग्राहकांना अन्नाची गुणवत्ता आणि सुरक्षितता याबाबत विश्वास देण्यासाठी हॉटेल व खाद्य आस्थापनांनी नियमानुसार परवाने आणि आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत ठेवणेही गरजेचे आहे.
नागरिकांनी तक्रार करण्याचे आवाहन
अन्नाच्या गुणवत्तेबाबत संशय असल्यास किंवा भेसळ, चुकीचे लेबलिंग, कालबाह्य अन्नपदार्थ अथवा अन्य गैरप्रकार आढळल्यास नागरिकांनी प्रशासनाकडे तक्रार करावी, असे आवाहन FDAने केले आहे.
तक्रारींसाठी टोल-फ्री क्रमांक 1800222365 तसेच Food and Drug Grievance Portalचा वापर करता येतो. नागरिकांकडून मिळणाऱ्या तक्रारींमुळे संशयित आस्थापनांची तपासणी अधिक वेगाने करता येऊ शकते.
सणासुदीच्या काळात FDAचे विशेष लक्ष; ग्राहकांच्या ताटातील अन्न सुरक्षित ठेवण्याचे आव्हान
पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड परिसरातील वाढत्या खाद्य व्यवसायाच्या पार्श्वभूमीवर FDAची ही कारवाई महत्त्वाची ठरत आहे. ‘रंगला पंजाब’ आणि ‘मनिषा डोसा सेंटर’चे परवाने निलंबित करण्यापासून ते १.१८ कोटी रुपयांचे संशयित व प्रतिबंधित अन्नपदार्थ जप्त करण्यापर्यंतची कारवाई करण्यात आली आहे.
आगामी सणासुदीच्या काळात खाद्यपदार्थांचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढणार असल्याने अन्नसुरक्षा नियमांचे पालन, स्वच्छता आणि गुणवत्तेची तपासणी यांना विशेष महत्त्व राहणार आहे. FDAची ही मोहीम पुढेही सुरू राहणार असल्याने खाद्य व्यवसायिकांनी नियमांचे पालन करण्यावर भर देणे आवश्यक ठरणार आहे.
