बर्लिन : जर्मनीतील म्युनिक विमानतळावर व्हिएतनाम एअरलाईन्सच्या बोईंग ७८७-९ विमानाचा मोठा अपघात अगदी थोडक्यात टळल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. उड्डाण घेत असताना विमानाचा वेग दोन वेळा कमी झाला. विशेष म्हणजे, दुसऱ्यांदा वेग कमी झाला तेव्हा विमानाने धावपट्टीचा बहुतांश भाग पार केला होता. त्यानंतरही वैमानिकांनी टेकऑफ सुरू ठेवला आणि धावपट्टीचा अवघा ९१ मीटर भाग शिल्लक असताना विमान हवेत झेपावले.
ही घटना १५ ऑगस्ट रोजी घडली असून, व्हिएतनामच्या नागरी उड्डाण प्राधिकरणाच्या प्राथमिक अहवालातून या घटनेची माहिती समोर आली आहे. सुदैवाने या धोकादायक प्रसंगात विमानातील २७१ प्रवासी आणि १६ कर्मचारी सुरक्षित राहिले.
टेकऑफच्या वेळी दोनदा कमी झाला विमानाचा वेग
हनोईकडे जाणारे व्हिएतनाम एअरलाईन्सचे VN34 विमान स्थानिक वेळेनुसार दुपारी सुमारे पावणे दोन वाजता म्युनिक विमानतळावरून उड्डाणासाठी निघाले होते. विमानाने धावपट्टीवर वेग पकडण्यास सुरुवात केली. मात्र, प्राथमिक तपासातील माहितीनुसार धावपट्टीच्या निम्म्याहून अधिक अंतरावर पोहोचल्यानंतर विमानाचा वेग वाढण्याची प्रक्रिया सुमारे दोन सेकंदांसाठी थांबली. त्यानंतर विमानाने पुन्हा वेग पकडला आणि V1 ही निर्णायक वेगमर्यादा गाठली. या टप्प्यानंतर टेकऑफ थांबवणे अत्यंत जोखमीचे ठरू शकते.
धावपट्टी जवळपास संपली तरी टेकऑफ सुरूच
विमानाने V1 वेग गाठल्यानंतर काही वेळातच वैमानिकांच्या लक्षात आले की विमानाचा वेग पुन्हा कमी होत आहे. मात्र, त्यावेळी विमान धावपट्टीचा बहुतांश भाग पार करून पुढे गेले होते. परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन वैमानिकांनी इंजिन थ्रस्ट कमाल मर्यादेपर्यंत वाढवला आणि टेकऑफची प्रक्रिया सुरू ठेवली. धावपट्टीचा केवळ ९१ मीटरचा भाग शिल्लक असताना विमानाचा पुढील भाग हवेत झेपावला. अवघ्या काही क्षणांचा हा निर्णय चुकला असता, तर मोठी दुर्घटना घडण्याची शक्यता होती.
टेल स्ट्राईकचा संशय; टायर फुटल्याचे संकेत
विमान हवेत झेपावल्यानंतर क्रूला विमानाच्या संभाव्य टेल स्ट्राईकचे संकेत मिळाले. म्हणजेच टेकऑफच्या वेळी विमानाच्या मागील भागाचा धावपट्टीशी संपर्क झाल्याची शक्यता निर्माण झाली. यासोबतच विमानाच्या टायरच्या दाबाबाबतही समस्या असल्याचे संकेत मिळाले. क्रूने तातडीने हवाई वाहतूक नियंत्रण कक्षाला परिस्थितीची माहिती दिली. परिस्थिती लक्षात घेऊन विमान हनोईच्या दिशेने पुढे न पाठवता म्युनिक विमानतळाकडे परत आणण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
सुरक्षित लँडिंगसाठी हवेतच इंधन कमी केले
विमान सुमारे ९,००० फूट उंचीवर असताना सुरक्षित लँडिंगसाठी विमानाचे वजन कमी करणे आवश्यक असल्याचे वैमानिकांच्या लक्षात आले. त्यामुळे वैमानिकांनी इंधन सांडवण्यास सुरुवात केली. विमानाने म्युनिक विमानतळाच्या आसपास एका तासाहून अधिक काळ घिरट्या घालत सुरक्षित लँडिंगसाठी तयारी केली. टेकऑफनंतर जवळपास दोन तासांनी, स्थानिक वेळेनुसार दुपारी ३ वाजून ५७ मिनिटांनी विमानाने म्युनिक विमानतळावर सुरक्षित लँडिंग केले.
आठपैकी चार मुख्य लँडिंग गियर टायर फुटले
विमान जमिनीवर उतरवल्यानंतर करण्यात आलेल्या प्राथमिक तपासणीत गंभीर नुकसान झाल्याचे समोर आले. विमानाच्या आठ मुख्य लँडिंग गियर टायरपैकी चार टायर फुटले होते. त्यापैकी तीन टायर डाव्या बाजूचे, तर एक टायर उजव्या बाजूचा होता. विमानाच्या मागील भागावर मोठे ओरखडेही आढळले आहेत. त्यामुळे टेकऑफच्या वेळी विमानाच्या शेपटीचा भाग धावपट्टीला घासला असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे.
२८७ जणांचा जीव वाचला
या संपूर्ण थरारक घटनाक्रमात सर्वात दिलासादायक बाब म्हणजे विमानातील २७१ प्रवासी आणि १६ क्रू सदस्य सुरक्षित आहेत. टेकऑफच्या वेळी विमानाचा वेग कमी होणे, धावपट्टीचा जवळपास संपूर्ण भाग संपणे, त्यानंतर अत्यंत कमी अंतरात विमान हवेत झेपावणे आणि उड्डाणानंतर पुन्हा तांत्रिक अडचणी निर्माण होणे—या सर्व घटनांमुळे हा प्रसंग अत्यंत गंभीर मानला जात आहे.
तांत्रिक बिघाड नेमका कोणता? तपास सुरू
विमानाचा वेग दोन वेळा का कमी झाला, इंजिनच्या कार्यक्षमतेवर त्याचा परिणाम झाला का, टेकऑफच्या वेळी नेमकी कोणती तांत्रिक अडचण निर्माण झाली आणि टेल स्ट्राईक कशामुळे झाला, याचा सविस्तर तपास आता केला जाणार आहे. तपास यंत्रणा विमानाच्या इंजिन, लँडिंग गियर, टायर, धावपट्टीची स्थिती तसेच उड्डाणावेळी नोंदवलेल्या तांत्रिक माहितीचा अभ्यास करणार आहे. या तपासातून अपघाताची नेमकी कारणे स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे.
वैमानिकांच्या निर्णयक्षमतेचीही कसोटी
या घटनेत टेकऑफच्या निर्णायक टप्प्यावर परिस्थिती झपाट्याने बदलत असताना वैमानिकांना अत्यंत महत्त्वाचे निर्णय घ्यावे लागले. धावपट्टीचा जवळपास संपूर्ण भाग संपल्यानंतर विमानाला हवेत झेपावणे भाग पडले. यानंतर तांत्रिक समस्या लक्षात येताच विमान परत म्युनिककडे आणणे, इंधनाचे वजन कमी करणे आणि सुरक्षित लँडिंग करणे—या संपूर्ण प्रक्रियेत क्रूच्या निर्णयक्षमतेची मोठी कसोटी लागली.
काही सेकंदांचा फरक आणि मोठा अनर्थ टळला!
म्युनिक विमानतळावरील या घटनेमुळे विमानाच्या टेकऑफदरम्यान वेगातील किरकोळ बदलही किती गंभीर ठरू शकतात, हे पुन्हा एकदा समोर आले आहे. धावपट्टीचा अवघा ९१ मीटर भाग शिल्लक असताना विमान हवेत झेपावल्याने मोठी दुर्घटना थोडक्यात टळल्याचे प्राथमिक अहवालातून दिसून येते. सुदैवाने विमान सुरक्षितपणे परत उतरवण्यात आले आणि २७१ प्रवाशांसह सर्व १६ क्रू सदस्य सुरक्षित बचावले. आता या घटनेमागील तांत्रिक कारणांचा सविस्तर तपास विमान वाहतूक सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
