पुणे : अनंत चतुर्दशीच्या पार्श्वभूमीवर पुण्यातील बहुप्रतिक्षित गणेश विसर्जन मिरवणुकीला शुक्रवारी सकाळपासून उत्साहात सुरुवात झाली. पुण्याच्या पारंपरिक मानाच्या पाच गणपतींपैकी पहिला मान असलेल्या श्री कसबा गणपतीची मिरवणूक सकाळी साडेनऊच्या सुमारास सुरू झाली. मंडई येथील लोकमान्य टिळक यांच्या पुतळ्याजवळ पारंपरिक पूजन झाल्यानंतर गणरायाने विसर्जनाच्या प्रवासाला सुरुवात केली.
कसबा गणपतीनंतर पुण्यातील मानाच्या उर्वरित चार गणपतींची मिरवणूक पारंपरिक क्रमाने पुढे सरकत आहे. तांबडी जोगेश्वरी, गुरुजी तालीम, तुळशीबाग आणि केसरीवाडा हे मानाचे गणपती त्यानंतर मिरवणुकीत सहभागी होत आहेत.
मानाचे पाच गणपती पारंपरिक क्रमाने विसर्जनाच्या मार्गावर
पुण्याच्या गणेशोत्सवाला मोठी ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक परंपरा लाभली आहे. मानाच्या पाच गणपतींच्या मिरवणुकीला या उत्सवात विशेष स्थान आहे.
कसबा गणपती अग्रस्थानी असताना त्यानंतर तांबडी जोगेश्वरी, गुरुजी तालीम, तुळशीबाग आणि केसरीवाडा या गणपतींचा पारंपरिक क्रम कायम ठेवण्यात आला आहे. या मिरवणुकीचे दर्शन घेण्यासाठी मध्यवर्ती पुण्यात सकाळपासूनच मोठ्या संख्येने भाविक आणि नागरिक जमा झाले आहेत.
६०० हून अधिक सार्वजनिक गणेश मंडळांचा सहभाग
यंदाच्या विसर्जन मिरवणुकीत पुण्यातील ६०० हून अधिक सार्वजनिक गणेश मंडळे सहभागी होण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे मध्यवर्ती पुण्यातील प्रमुख रस्त्यांवर गणेश मंडळांच्या मिरवणुका, ढोल-ताशा पथके आणि भाविकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळत आहे.
मंडळांची संख्या वाढत जाईल तसतशी मिरवणुकीच्या मार्गावरील वाहतूक संथ होण्याची शक्यता असल्याने पोलिसांकडून वाहतूक नियमनासाठी विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे.
लक्ष्मी रोडपासून टिळक रोडपर्यंत प्रमुख मार्गांवर गर्दी
पुण्यातील चार प्रमुख विसर्जन मार्गांवर मोठ्या प्रमाणात गणेश मंडळे सहभागी होत आहेत. यामध्ये लक्ष्मी रोड, टिळक रोड, केळकर रोड आणि कुमठेकर रोड या प्रमुख मार्गांचा समावेश आहे.
हे मार्ग पुढे अलका टॉकीज चौकाकडे एकत्र येतात. त्यामुळे या परिसरात मिरवणुकीचा मोठा प्रवाह तयार होत असून, पोलिसांकडून गर्दीचे व्यवस्थापन आणि वाहतूक नियमनासाठी विशेष लक्ष दिले जात आहे.
पुणे शहरात सुमारे १० हजार पोलिसांचा बंदोबस्त
गणेश विसर्जन मिरवणुकीच्या पार्श्वभूमीवर पुणे पोलिसांनी शहरभर व्यापक सुरक्षा व्यवस्था केली आहे. सुमारे १० हजार पोलीस कर्मचारी विविध ठिकाणी तैनात करण्यात आले आहेत.
याशिवाय गर्दीवर लक्ष ठेवण्यासाठी आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने ३,५०० हून अधिक कॅमेऱ्यांचा वापर करण्यात येत आहे. प्रमुख चौक, मिरवणुकीचे मार्ग, गर्दीची ठिकाणे आणि संवेदनशील भागांवर विशेष देखरेख ठेवली जात आहे.
मोठ्या चौकात ढोल-ताशा पथकांसाठी वेळेची मर्यादा
मिरवणूक वेळेत पुढे सरकावी आणि प्रमुख चौकांवर अनावश्यक गर्दी किंवा दीर्घकाळ थांबा निर्माण होऊ नये यासाठी ढोल-ताशा पथकांच्या सादरीकरणाबाबतही काही निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत.
प्रमुख चौकांवर प्रत्येक ढोल-ताशा पथकाला कमाल १५ मिनिटे सादरीकरणाची परवानगी देण्यात आली आहे. तसेच प्रत्येक गणेश मंडळाला जास्तीत जास्त दोन ढोल-ताशा पथके सहभागी करता येणार आहेत.
या नियमांचा उद्देश मिरवणुकीचा प्रवाह कायम ठेवणे आणि गर्दीचे व्यवस्थापन अधिक प्रभावी करणे हा आहे.
१७ प्रमुख रस्ते टप्प्याटप्प्याने बंद
विसर्जन मिरवणुकीमुळे मध्यवर्ती पुण्यात वाहतूक व्यवस्थेत मोठे बदल करण्यात आले आहेत. १७ प्रमुख रस्ते टप्प्याटप्प्याने बंद करण्यात येत आहेत.
यामध्ये लक्ष्मी रोड, टिळक रोड, केळकर रोड, कुमठेकर रोड, बाजीराव रोड, शिवाजी रोड, शास्त्री रोड, जे. एम. रोड, कर्वे रोड आणि फर्ग्युसन कॉलेज रोड यांसारख्या प्रमुख मार्गांचा समावेश आहे.
मिरवणुकीचा प्रवास आणि गर्दीच्या प्रमाणानुसार वाहतूक वळविण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
अवजड वाहनांवर ४८ तासांची बंदी
मध्यवर्ती पुण्यातील वाहतूक अधिक सुरळीत ठेवण्यासाठी अवजड वाहनांच्या वाहतुकीवर ४८ तासांची बंदी लागू करण्यात आली आहे. ही बंदी शुक्रवारी पहाटे १२.०१ वाजल्यापासून लागू झाली असून २६ सप्टेंबरच्या मध्यरात्रीपर्यंत राहणार आहे.
यामुळे शहराच्या मध्यभागाकडे जाणाऱ्या अवजड वाहनांना पर्यायी मार्गांचा वापर करावा लागणार आहे. मिरवणुकीच्या काळात सामान्य वाहनचालकांनाही विविध मार्गांवर वाहतूक कोंडी आणि वळणांचा सामना करावा लागू शकतो.
वाहनचालकांना पर्यायी मार्गांचा वापर करण्याचे आवाहन
गणेश विसर्जन मिरवणुकीमुळे मध्यवर्ती पुण्यातील अनेक रस्त्यांवर वाहतूक निर्बंध लागू असल्याने नागरिकांनी शक्यतो पर्यायी मार्गांचा वापर करावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
विशेषतः मिरवणुकीच्या प्रमुख मार्गांवर अनावश्यक वाहन घेऊन जाणे टाळल्यास वाहतूक व्यवस्थापनाला मदत होऊ शकते. सार्वजनिक वाहतूक किंवा उपलब्ध पर्यायी मार्गांचा वापर करण्याचा सल्लाही नागरिकांना दिला जात आहे.
भाविकांचा उत्साह, ढोल-ताशांचा गजर आणि बाप्पाला निरोप
गणेश विसर्जनाचा दिवस पुणेकरांसाठी भावनिक आणि उत्साहपूर्ण असतो. अनेक दिवस गणरायाची भक्तिभावाने सेवा केल्यानंतर आता बाप्पाला निरोप देण्यासाठी हजारो भाविक रस्त्यावर उतरले आहेत.
“गणपती बाप्पा मोरया, पुढच्या वर्षी लवकर या!” या जयघोषाने मध्यवर्ती पुणे दुमदुमून गेले आहे. ढोल-ताशांच्या गजरासोबत विविध मंडळांचे देखावे, पारंपरिक वाद्ये आणि भक्तांचा उत्साह यामुळे विसर्जन मिरवणुकीला विशेष रंगत आली आहे.
परंपरा आणि शिस्त यांचा समतोल राखण्याचे आव्हान
पुण्याच्या गणेश विसर्जन मिरवणुकीला ऐतिहासिक परंपरा असली तरी यंदा मोठ्या प्रमाणातील गर्दी, वाहतूक व्यवस्थापन आणि सुरक्षा यांचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे.
मिरवणुकीचा पारंपरिक उत्साह कायम ठेवताना नागरिकांची सुरक्षितता, वाहतुकीचा प्रवाह आणि आपत्कालीन सेवांना मार्ग उपलब्ध राहणे यालाही तितकेच महत्त्व आहे. त्यामुळे मंडळे आणि भाविकांनी प्रशासनाने दिलेल्या सूचनांचे पालन करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
कसबा गणपतीच्या अग्रस्थानाने पुण्याच्या विसर्जन मिरवणुकीला ऐतिहासिक सुरुवात
मानाचा पहिला कसबा गणपती अग्रस्थानी आणि त्यानंतर मानाचे उर्वरित चार गणपती, अशा पारंपरिक क्रमाने पुण्याच्या गणेश विसर्जन मिरवणुकीला सुरुवात झाली आहे. दुसरीकडे हजारो पोलीस कर्मचारी, हजारो कॅमेरे आणि मोठ्या प्रमाणातील वाहतूक निर्बंधांच्या माध्यमातून प्रशासनानेही तयारी केली आहे.
