नागपूर : भारताच्या संरक्षण क्षेत्राला आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने आणखी एक मोठी चालना देणाऱ्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाची पाहणी केंद्रीय संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नागपूर येथे केली. यंत्र इंडिया लिमिटेड अंतर्गत असलेल्या आयुध निर्माणी अंबाझरी येथे प्रस्तावित 10,000 टन क्षमतेच्या एक्सट्रूजन प्रेस प्रकल्पाच्या अपस्ट्रीम आणि डाउनस्ट्रीम सुविधांच्या अत्याधुनिक 3D मॉडेल आराखड्याचे सादरीकरण यावेळी करण्यात आले.
या भेटीदरम्यान देशाच्या संरक्षण क्षमतेसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानल्या जाणाऱ्या मल्टि बॅरल रॉकेट लाँचर ‘पिनाका’ प्रणालीचीही मान्यवरांनी पाहणी केली. भारतीय संरक्षण दलासाठी विकसित करण्यात आलेली ही प्रणाली युद्धसज्जतेच्या दृष्टीने अत्यंत प्रभावी मानली जाते. या प्रणालीच्या प्रगत तंत्रज्ञानाची माहिती अधिकाऱ्यांनी उपस्थित मान्यवरांना दिली.
यंत्र इंडिया लिमिटेडचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक विजयकुमार अय्यर यांनी प्रकल्पाच्या विविध टप्प्यांबाबत माहिती देताना सांगितले की, प्रस्तावित 10,000 टन एक्सट्रूजन प्रेस प्रकल्पामुळे संरक्षण उत्पादन क्षेत्रात मोठी क्रांती घडणार आहे. या प्रकल्पाद्वारे उच्च दर्जाचे धातू आणि संरक्षण उपकरणांसाठी आवश्यक घटक देशातच तयार करण्याची क्षमता वाढणार आहे.
केंद्रीय मंत्री राजनाथ सिंह यांनी यावेळी भारताच्या संरक्षण क्षेत्रात होत असलेल्या प्रगतीचा उल्लेख करत ‘मेक इन इंडिया’ आणि ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियानाला गती देण्यासाठी अशा प्रकल्पांची गरज असल्याचे सांगितले. देशांतर्गत संरक्षण उत्पादन वाढवून आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी केंद्र सरकार सातत्याने प्रयत्नशील असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नागपूर आणि विदर्भ क्षेत्र संरक्षण उत्पादन क्षेत्राचे महत्त्वाचे केंद्र बनत असल्याचा विश्वास व्यक्त केला. या प्रकल्पामुळे केवळ संरक्षण क्षेत्र मजबूत होणार नाही तर स्थानिक युवकांसाठी रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण होतील. अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, संशोधन आणि उत्पादन यामुळे नागपूरची ओळख देशाच्या संरक्षण उद्योग नकाशावर अधिक ठळक होणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.
पिनाका रॉकेट प्रणालीची पाहणी करताना मान्यवरांनी भारतीय वैज्ञानिक, अभियंते आणि संरक्षण तज्ज्ञांच्या कार्याचे कौतुक केले. भारतीय संरक्षण संशोधन संस्थांनी विकसित केलेल्या आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे भारत जागतिक संरक्षण क्षेत्रात वेगाने पुढे जात असल्याचे यावेळी अधोरेखित करण्यात आले.
संरक्षण क्षेत्रातील स्वदेशी उत्पादन वाढविणे, आधुनिक युद्धसामग्रीची निर्मिती आणि जागतिक स्तरावर भारताची स्पर्धात्मकता वाढविणे या उद्दिष्टांच्या पूर्ततेसाठी हा प्रकल्प महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर भारताच्या संरक्षण उत्पादन क्षमतेत मोठी वाढ होण्याची अपेक्षा आहे.
या पाहणी दौऱ्यामुळे नागपूर पुन्हा एकदा राष्ट्रीय स्तरावरील संरक्षण आणि औद्योगिक विकासाच्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. केंद्र आणि राज्य सरकारच्या समन्वयातून उभारण्यात येणारे असे प्रकल्प देशाच्या सुरक्षेसोबतच आर्थिक विकासालाही नवी दिशा देणार असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
यावेळी यंत्र इंडिया लिमिटेडचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक विजयकुमार अय्यर, संरक्षण क्षेत्रातील वरिष्ठ अधिकारी, तांत्रिक तज्ज्ञ आणि विविध विभागांचे मान्यवर उपस्थित होते.
