पिंपरी-चिंचवड (प्रतिनिधी) : मोशी येथील कचरा प्रकल्पातील दुर्घटनेनंतर पिंपरी-चिंचवड शहरातील अनेक भागांत कचरा संकलन आणि वाहतुकीच्या व्यवस्थेवर परिणाम झाल्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. ठिकठिकाणी कचऱ्याचे ढीग साचणे, कचराकुंड्या वेळेवर रिकाम्या न होणे, परिसरात दुर्गंधी पसरणे आणि नागरिकांना प्रदूषणाचा त्रास सहन करावा लागणे, अशा समस्या समोर येत आहेत. नागरिकांकडून सातत्याने तक्रारी प्राप्त होताच चिंचवड विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार शंकर जगताप यांनी पिंपरी-चिंचवड महापालिकेत अचानक भेट देत स्वच्छता आणि कचरा व्यवस्थापनाचा आढावा घेतला. यावेळी त्यांनी संबंधित अधिकाऱ्यांना धारेवर धरत शहरातील कचरा वेळेत उचलण्याचे स्पष्ट निर्देश दिले.
“स्वच्छ आणि सुंदर शहर हीच पिंपरी-चिंचवडची ओळख कायम राहिली पाहिजे. नागरिकांना कचऱ्याची समस्या जाणवता कामा नये,” अशा शब्दांत आमदार जगताप यांनी प्रशासनाला सुनावले. केवळ बैठका घेऊन किंवा कागदोपत्री आढावा घेऊन प्रश्न सुटणार नाहीत, तर अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष क्षेत्रात उतरून परिस्थिती सुधारण्यासाठी काम केले पाहिजे, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
मोशीतील दुर्घटनेनंतर कचरा व्यवस्थापन विस्कळीत?
मोशी येथील कचरा प्रकल्पातील दुर्घटनेनंतर शहरातील कचरा संकलन आणि वाहतुकीच्या व्यवस्थेवर परिणाम झाल्याचे चित्र काही भागांत दिसून येत आहे. अनेक ठिकाणी नियमित कचरा उचलला जात नसल्याने रस्त्यांच्या कडेला, कचराकुंड्यांजवळ आणि सार्वजनिक ठिकाणी कचऱ्याचे ढीग साचत आहेत.
कचरा वेळेत उचलला गेला नाही, तर त्याचे प्रमाण वाढत जाते. विशेषतः रहिवासी भाग, बाजारपेठा आणि वर्दळीच्या ठिकाणी साचलेल्या कचऱ्यामुळे नागरिकांना दुर्गंधीचा त्रास सहन करावा लागतो. उघड्यावर पडलेल्या कचऱ्यामुळे परिसराच्या स्वच्छतेवर परिणाम होण्याबरोबरच सार्वजनिक आरोग्याबाबतही चिंता निर्माण होऊ शकते. या परिस्थितीमुळे महापालिकेच्या स्वच्छता व्यवस्थेबाबत नागरिकांमध्ये नाराजी वाढत असल्याचे आमदार जगताप यांनी अधिकाऱ्यांच्या निदर्शनास आणून दिले. कचरा संकलन, वाहतूक आणि प्रक्रिया या तिन्ही स्तरांवर समन्वय असणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
महापालिकेत अचानक भेट; अधिकाऱ्यांकडून घेतला आढावा
नागरिकांच्या तक्रारींची गंभीर दखल घेत आमदार शंकर जगताप यांनी महापालिकेत अचानक भेट दिली. यावेळी त्यांनी शहरातील विविध भागांतील स्वच्छतेची सद्यस्थिती, कचरा संकलनाची यंत्रणा, कचऱ्याची वाहतूक आणि प्रक्रिया याबाबत संबंधित अधिकाऱ्यांशी सविस्तर चर्चा केली.
कचरा वेळेवर उचलला जात नसल्याच्या तक्रारी नेमक्या कोणत्या भागांतून येत आहेत, संकलनाच्या कामात कोणत्या अडचणी निर्माण होत आहेत आणि त्यावर प्रशासनाकडून कोणत्या उपाययोजना केल्या जात आहेत, याची माहिती त्यांनी घेतली.
काही वर्षांपूर्वी स्वच्छतेच्या बाबतीत पिंपरी-चिंचवड शहराने चांगली कामगिरी केली होती. स्वच्छ आणि सुंदर शहर म्हणून निर्माण झालेली ओळख टिकवणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीत अनेक भागांत स्वच्छतेबाबत कमतरता जाणवत असल्याचे त्यांनी निदर्शनास आणून दिले. शहराची प्रतिमा केवळ मोठे रस्ते, उड्डाणपूल आणि विकासकामांवर ठरत नाही, तर नागरिकांना रोजच्या जीवनात मिळणाऱ्या स्वच्छ आणि आरोग्यदायी वातावरणावरही ठरते. त्यामुळे स्वच्छतेच्या प्रश्नाला प्रशासनाने सर्वोच्च प्राधान्य द्यावे, असे त्यांनी सांगितले.
“सबबी नकोत, काम करून दाखवा!”
कचरा व्यवस्थापनातील अडचणींचे कारण पुढे करून जबाबदारी झटकण्याऐवजी अधिकाऱ्यांनी समस्येवर तातडीने उपाययोजना कराव्यात, असा ठाम संदेश आमदार जगताप यांनी दिला. अधिकाऱ्यांनी कार्यालयात बसून केवळ अहवाल मागविण्यापुरते मर्यादित राहू नये. त्यांनी प्रत्यक्ष रस्त्यावर उतरून कचरा संकलनाची पाहणी करावी, कचऱ्याचे ढीग कुठे साचत आहेत याची माहिती घ्यावी आणि संबंधित यंत्रणांकडून काम करून घ्यावे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
शहरातील प्रत्येक भागात नियमित कचरा संकलन होणे, संकलित कचऱ्याची वेळेत वाहतूक होणे आणि सार्वजनिक ठिकाणी स्वच्छता राखली जाणे आवश्यक आहे. यासाठी संबंधित विभागांनी परस्पर समन्वयाने काम करावे. एखाद्या भागात कचरा उचलला जात नसेल, तर त्याची जबाबदारी निश्चित करून तातडीने कार्यवाही करावी, असे निर्देश त्यांनी दिले. कामात कुचराई करणाऱ्या अधिकाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्यात येईल, असा इशाराही आमदार जगताप यांनी दिला. नागरिकांच्या मूलभूत सुविधांशी निगडित प्रश्नांमध्ये हलगर्जीपणा खपवून घेतला जाणार नाही, अशी ठाम भूमिका त्यांनी मांडली.
कचरा संकलनापासून प्रक्रियेपर्यंत संपूर्ण यंत्रणेचा आढावा आवश्यक
शहरातील कचरा व्यवस्थापन ही केवळ कचरा उचलण्यापुरती मर्यादित प्रक्रिया नाही. घराघरांतून कचरा संकलित करणे, त्याचे योग्य वर्गीकरण, संकलन केंद्रांपर्यंत वाहतूक, प्रक्रिया आणि अंतिम विल्हेवाट या सर्व टप्प्यांमध्ये नियोजन आणि समन्वय आवश्यक असतो. यापैकी कोणत्याही टप्प्यावर अडथळा निर्माण झाल्यास त्याचा परिणाम संपूर्ण शहराच्या स्वच्छतेवर होऊ शकतो. त्यामुळे मोशी येथील कचरा प्रकल्पातील दुर्घटनेनंतर निर्माण झालेल्या परिस्थितीचा विचार करून पर्यायी व्यवस्था आणि दैनंदिन कामकाज अधिक सक्षम करण्याची गरज आहे.
कचरा संकलनाच्या गाड्यांचे नियोजन, प्रत्येक भागातील फेऱ्यांचे वेळापत्रक, कामगारांची उपलब्धता, वाहतुकीची व्यवस्था आणि कचरा प्रक्रिया केंद्रांशी समन्वय या बाबींचा एकत्रित आढावा घेणे आवश्यक आहे. नागरिकांना कचरा साचल्यामुळे त्रास होऊ नये, यासाठी प्रशासनाने तातडीने प्रभावी उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी या भेटीतून पुढे आली.
नागरिकांच्या तक्रारींची आमदारांनी घेतली गंभीर दखल
गेल्या अनेक दिवसांपासून शहरातील नागरिक कचऱ्याच्या समस्येबाबत तक्रारी करत असल्याचे आमदार जगताप यांनी सांगितले. अनेक नागरिकांनी त्यांची वैयक्तिक भेट घेऊन वेळेवर कचरा उचलला जात नसल्याची, रस्त्यांवर कचऱ्याचे ढीग साचत असल्याची आणि परिसरात अस्वच्छता निर्माण होत असल्याची माहिती दिली होती. नागरिकांच्या या तक्रारी केवळ एखाद्या भागापुरत्या मर्यादित नसून शहरातील विविध परिसरांतून समस्या समोर येत असल्याने त्यांनी महापालिकेत जाऊन संपूर्ण व्यवस्थेचा आढावा घेतला.
नागरिकांनी कर आणि विविध शुल्कांच्या माध्यमातून शहराच्या विकासात योगदान दिलेले असते. त्याबदल्यात त्यांना स्वच्छ रस्ते, नियमित कचरा संकलन आणि आरोग्यदायी परिसर मिळणे अपेक्षित आहे. त्यामुळे नागरिकांच्या तक्रारींना गांभीर्याने घेऊन त्यांचे वेळेत निराकरण करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
स्वच्छतेसाठी प्रशासनाबरोबर नागरिकांचाही सहभाग आवश्यक
शहर स्वच्छ ठेवण्याची जबाबदारी महापालिका प्रशासनाची असली, तरी स्वच्छता टिकविण्यासाठी नागरिकांचा सहभागही तितकाच महत्त्वाचा आहे. कचरा रस्त्यावर किंवा सार्वजनिक ठिकाणी टाकणे, ओला आणि सुका कचरा एकत्र करणे किंवा निर्धारित वेळेनंतर कचरा बाहेर ठेवणे यामुळे स्वच्छता व्यवस्थेवर अतिरिक्त ताण निर्माण होऊ शकतो.
नागरिकांनी घरातील कचरा योग्य पद्धतीने वर्गीकृत करून तो महापालिकेच्या संकलन व्यवस्थेकडेच द्यावा. सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकणे टाळावे आणि आपल्या परिसरात स्वच्छतेबाबत जागरूकता ठेवावी, असे आवाहन आमदार जगताप यांनी केले. स्वच्छ शहराची निर्मिती ही प्रशासन आणि नागरिक यांच्या संयुक्त प्रयत्नातूनच शक्य आहे. प्रशासनाने नियमित सेवा द्यावी आणि नागरिकांनीही स्वच्छतेच्या नियमांचे पालन करावे, असे त्यांनी नमूद केले.
पिंपरी-चिंचवडची ‘स्वच्छ आणि सुंदर शहर’ ही ओळख कायम ठेवण्याचे आव्हान
पिंपरी-चिंचवड शहराने स्वच्छतेच्या क्षेत्रात यापूर्वी चांगली कामगिरी केली आहे. त्यामुळे शहराच्या या ओळखीला बाधा येऊ नये, यासाठी महापालिका प्रशासनाने अधिक दक्ष राहणे आवश्यक आहे. शहराचा विस्तार, वाढती लोकसंख्या आणि नागरीकरणामुळे कचऱ्याचे प्रमाण व व्यवस्थापनाच्या गरजा बदलत आहेत. अशा परिस्थितीत आधुनिक, कार्यक्षम आणि सातत्यपूर्ण कचरा व्यवस्थापन यंत्रणा उभी करणे गरजेचे आहे.
केवळ तात्पुरत्या उपाययोजनांवर अवलंबून न राहता कचरा संकलन आणि प्रक्रियेतील अडचणींचे मूळ शोधून त्यावर कायमस्वरूपी उपाय करणे आवश्यक आहे. प्रत्येक प्रभागात नियमित देखरेख, तक्रारींचा त्वरित निपटारा आणि कामाचा आढावा घेण्याची व्यवस्था प्रभावी झाली, तर शहरातील स्वच्छतेची परिस्थिती सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
आमदार शंकर जगताप यांचा अधिकाऱ्यांना स्पष्ट इशारा
आमदार शंकर जगताप यांनी अधिकाऱ्यांना दिलेला संदेश स्पष्ट आहे. नागरिकांना कचऱ्यामुळे त्रास होणार नाही, याची जबाबदारी प्रशासनाने घ्यावी. कचरा वेळेत उचलला गेला पाहिजे आणि संकलनापासून प्रक्रियेपर्यंत सर्व यंत्रणा सुरळीत चालली पाहिजे. अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष परिस्थितीची पाहणी करून कामाच्या गुणवत्तेवर लक्ष ठेवावे. नागरिकांकडून येणाऱ्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष न करता त्यांचे तातडीने निराकरण करावे. स्वच्छतेच्या कामात हलगर्जीपणा किंवा निष्काळजीपणा आढळल्यास संबंधितांवर कारवाई केली जाईल, असा इशारा त्यांनी दिला.
आमदार शंकर जगताप यांची भूमिका
“गेल्या अनेक दिवसांपासून शहरातील नागरिकांनी कचऱ्याबाबतीत तक्रारी केल्या आहेत. अनेक नागरिकांनी मला वैयक्तिक भेटून वेळेवर कचरा न उचलणे, रस्त्यावर कचऱ्याचे ढीग साचणे, याबाबतीत तक्रारी केल्या आहेत. त्यामुळे महापालिकेत जाऊन कचरा संकलन, कचरा प्रक्रिया या बाबतीत माहिती घेतली. कोणत्याही परिस्थितीमध्ये शहरातील कचरा वेळेवर उचलला जायला हवा, अशा सूचना अधिकाऱ्यांना दिल्या आहेत. शहराला पुन्हा एकदा स्वच्छ आणि सुंदर करण्यासाठी महापालिकेबरोबरच नागरिकांचा सहभागही गरजेचा आहे.”
– शंकर जगताप, आमदार, चिंचवड विधानसभा
आता महापालिका प्रशासनाच्या अंमलबजावणीकडे लक्ष
आमदार शंकर जगताप यांच्या अचानक भेटीनंतर महापालिका प्रशासनाकडून स्वच्छता व्यवस्थेत कोणत्या सुधारणा केल्या जातात, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे. शहरातील कचरा संकलन नियमित होणे, कचराकुंड्या वेळेत रिकाम्या करणे, रस्त्यांवर साचलेला कचरा तातडीने हटविणे आणि नागरिकांच्या तक्रारींचे जलद निराकरण करणे या बाबी प्रशासनासाठी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.
मोशी येथील कचरा प्रकल्पातील दुर्घटनेनंतर निर्माण झालेल्या अडचणींवर तातडीने मात करून शहरातील स्वच्छता व्यवस्था पूर्ववत करण्याचे आव्हान महापालिकेसमोर आहे. आमदारांनी दिलेल्या निर्देशांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कितपत होते आणि नागरिकांना स्वच्छतेच्या प्रश्नातून दिलासा मिळतो का, हे आगामी काळात स्पष्ट होईल.
