पुणे : भारतातील ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी परिसंस्थेला अधिक सक्षम करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलण्यात आले आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक संस्था (CIRT), ऑटोसिफू प्रा. लि. आणि जगमंगल सोशल फाउंडेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित ‘ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी प्रिन्सिपल्स मीट २०२६’ अर्थात Leadership and Institutional Engagement Meet on Automotive Cybersecurity Talent Development Ecosystem या महत्त्वपूर्ण उपक्रमाचा शुभारंभ केंद्रीय रस्ते वाहतूक व महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांच्या हस्ते व्हिडीओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे करण्यात आला.
आजच्या आधुनिक युगात वाहन उद्योगामध्ये सॉफ्टवेअर, कनेक्टेड टेक्नॉलॉजी, इलेक्ट्रॉनिक कंट्रोल सिस्टम, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि डिजिटल सुविधांचा वापर झपाट्याने वाढत आहे. त्यामुळे वाहनांची कार्यक्षमता वाढण्याबरोबरच त्यांची डिजिटल सुरक्षा हा देखील अत्यंत महत्त्वाचा विषय बनला आहे. भविष्यातील वाहन तंत्रज्ञान सुरक्षित आणि विश्वासार्ह राहण्यासाठी ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटीला सर्वोच्च प्राधान्य देणे आवश्यक असल्याचे या कार्यक्रमातून अधोरेखित करण्यात आले.
सायबर सुरक्षा म्हणजे केवळ वाहन सुरक्षा नव्हे
केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी यावेळी सांगितले की, वाहनांमध्ये सॉफ्टवेअर आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. त्यामुळे सुरक्षित आणि विश्वासार्ह मोबिलिटीसाठी सायबर सिक्युरिटी हा अत्यंत महत्त्वाचा आधारस्तंभ बनला आहे.
ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटीचा संबंध केवळ वाहनाच्या सुरक्षेशी मर्यादित नसून त्याचा थेट संबंध रस्ता सुरक्षा, सार्वजनिक सुरक्षा, राष्ट्रीय सुरक्षा आणि ग्राहकांचा विश्वास यांच्याशी आहे. भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर कनेक्टेड आणि सॉफ्टवेअर-आधारित वाहने रस्त्यावर येणार असल्याने त्यांच्या डिजिटल सुरक्षेकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे.
भविष्यातील सायबर सिक्युरिटी तज्ज्ञ घडविण्यावर भर
ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी टॅलेंट डेव्हलपमेंट इकोसिस्टम हा मोबिलिटीच्या भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा विषय असल्याचे CIRTचे संचालक डॉ. देवेंद्र सिंह, IAS यांनी सांगितले. नव्या पिढीतील गुणवंत विद्यार्थ्यांना उद्योगाच्या बदलत्या गरजांनुसार तयार करणे, त्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे ज्ञान देणे आणि भविष्यातील तांत्रिक आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करणे हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश आहे.
उद्योग क्षेत्र, शैक्षणिक संस्था आणि सायबर सिक्युरिटी तज्ज्ञ यांच्यातील मजबूत सहकार्यामुळे भारतात ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी क्षेत्रासाठी मोठ्या प्रमाणावर कुशल मनुष्यबळ तयार होण्यास मदत होणार आहे.
वाहन उद्योगात CSMS आणि SUMS प्रणालींना महत्त्व
जागतिक मानकांशी सुसंगत राहण्यासाठी केंद्र सरकारने वाहनांसाठी Cyber Security Management System (CSMS) आणि Software Update Management System (SUMS) या प्रणाली नियामक चौकटीत समाविष्ट केल्या आहेत. यामुळे वाहन निर्मिती क्षेत्रात सायबर सुरक्षेला अधिक प्राधान्य मिळणार असून वाहनांच्या सॉफ्टवेअरशी संबंधित संभाव्य धोके ओळखणे, त्यावर नियंत्रण ठेवणे आणि आवश्यक सॉफ्टवेअर अपडेट सुरक्षित पद्धतीने करण्यास मदत होणार आहे.
CIRTचे ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी प्रमुख फारुख मखदूम यांनी वाहन उद्योगातील बदलत्या तंत्रज्ञानाच्या पार्श्वभूमीवर या सुरक्षा प्रणालींचे महत्त्व स्पष्ट केले.
५० हजार विद्यार्थ्यांसाठी विशेष जनजागृती अभियान
या उपक्रमांतर्गत १५ सप्टेंबर ते २५ सप्टेंबर या कालावधीत BCA, MCA आणि अभियांत्रिकी शाखेतील तब्बल ५० हजार विद्यार्थ्यांसाठी ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी जनजागृती अभियान आयोजित करण्यात येणार आहे. या अभियानामध्ये विद्यार्थ्यांना भविष्यातील सॉफ्टवेअर-आधारित वाहन तंत्रज्ञान, वाहनांवरील संभाव्य सायबर हल्ले, डिजिटल सुरक्षा, सायबर सिक्युरिटीची आवश्यकता तसेच या क्षेत्रातील रोजगार आणि करिअरच्या संधींबाबत मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे.
विद्यार्थ्यांना केवळ सैद्धांतिक ज्ञान न देता प्रत्यक्ष तांत्रिक कौशल्ये विकसित करण्यावर भर दिला जाणार आहे. यामुळे ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या तरुणांसाठी मोठ्या संधी निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
आधुनिक वाहने बनली ‘कनेक्टेड डिजिटल सिस्टम’
CIRTच्या वतीने सांगण्यात आले की, आधुनिक वाहने आता केवळ यांत्रिक साधने राहिलेली नसून ती सॉफ्टवेअरवर आधारित कनेक्टेड डिजिटल प्रणाली बनली आहेत. वाहनांमध्ये इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी, डिजिटल कंट्रोल यंत्रणा, सेन्सर्स, इलेक्ट्रॉनिक प्रणाली आणि विविध सॉफ्टवेअरचा वापर वाढत असल्याने सायबर सुरक्षेचे महत्त्वही त्याच प्रमाणात वाढत आहे. त्यामुळे भविष्यात वाहन उद्योगाला केवळ मेकॅनिकल इंजिनिअर्स किंवा ऑटोमोबाईल तज्ज्ञांचीच नव्हे, तर सायबर सिक्युरिटी, सॉफ्टवेअर, डेटा सिक्युरिटी आणि डिजिटल तंत्रज्ञानातील कुशल तज्ज्ञांचीही मोठ्या प्रमाणावर आवश्यकता भासणार आहे.
प्रत्यक्ष प्रशिक्षण आणि प्रयोगशाळेच्या अनुभवावर भर
ACTDE हा केवळ प्रशिक्षण कार्यक्रम नसून उद्योग, शैक्षणिक संस्था आणि तज्ज्ञ संस्थांमधील दीर्घकालीन सहकार्य निर्माण करणारा परिसंस्था विकास उपक्रम असल्याचे यावेळी स्पष्ट करण्यात आले.
विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष प्रयोगशाळा, वाहन सुरक्षा चाचण्या, सायबर सिक्युरिटीचे प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण आणि उद्योगाशी संबंधित अनुभव देऊन भविष्यातील ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी तज्ज्ञ घडविण्याचे उद्दिष्ट या उपक्रमामागे आहे. यामुळे शिक्षण आणि उद्योग क्षेत्रातील अंतर कमी होण्यास मदत होणार असून विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष उद्योगाच्या गरजा समजून घेण्याची संधी मिळणार आहे.
उद्योग आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील मान्यवरांची उपस्थिती
या कार्यक्रमास CIRTचे संचालक डॉ. देवेंद्र सिंह, CIRTचे ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी प्रमुख फारुख मखदूम, जगमंगल सोशल फाउंडेशनच्या संस्थापक संचालक प्रिया गुजराथी, निवृत्त IPS अधिकारी डॉ. शहाजी सोलुंखे, ऑटोसिफू प्रा. लि.चे संचालक व सह-संस्थापक जगन्नाथ तिवारी, ऑपरेशन्स प्रमुख विक्रम पगारे, शैक्षणिक सल्लागार विद्यावाचस्पती विद्यानंद प्रा. डॉ. शैलेश कुलकर्णी, तसेच विविध उद्योग आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील मान्यवर उपस्थित होते.
याशिवाय बजाज ऑटो, स्कोडा-फोक्सवॅगन समूह, नॉर-ब्रेम्से सिस्टिम्स फॉर कमर्शियल व्हेईकल्स, अशोक लेलँड आणि अन्य औद्योगिक संस्थांमधील वरिष्ठ अधिकारी व तज्ज्ञांनीही सहभाग घेतला.
सुरक्षित मोबिलिटीच्या दिशेने भारताची वाटचाल
इलेक्ट्रिक, कनेक्टेड आणि सॉफ्टवेअर-आधारित वाहनांचे प्रमाण भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे. या पार्श्वभूमीवर वाहनांची डिजिटल सुरक्षा मजबूत करणे ही काळाची गरज बनली आहे.
“भविष्यातील मोबिलिटी ही केवळ इलेक्ट्रिक किंवा कनेक्टेड वाहनांवर अवलंबून राहणार नाही, तर सुरक्षित आणि विश्वासार्ह वाहनांवर आधारित असेल,” असा महत्त्वपूर्ण संदेश या कार्यक्रमातून देण्यात आला.
ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी क्षेत्रात कुशल मनुष्यबळ निर्माण करण्यासाठी राबविण्यात येणाऱ्या या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांसाठी करिअरच्या नव्या वाटा खुल्या होणार आहेत. त्याचबरोबर भारतातील वाहन उद्योगाला जागतिक दर्जाच्या सायबर सुरक्षा मानकांशी जोडण्यासाठीही हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. सुरक्षित वाहन, सुरक्षित प्रवास आणि सुरक्षित डिजिटल मोबिलिटी या उद्दिष्टांच्या दिशेने भारताची वाटचाल अधिक मजबूत करण्यासाठी ऑटोमोटिव्ह सायबर सिक्युरिटी क्षेत्रातील हे पाऊल महत्त्वपूर्ण मानले जात आहे.
