उंद्री–हांडेवाडीतील पाणीटंचाईवर कायमस्वरूपी तोडगा; राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नगरसेवक निवृत्ती बांदल यांची १२ पाण्याच्या टाक्यांची महत्त्वाकांक्षी योजना

पुणे शहराच्या वेगाने वाढणाऱ्या दक्षिण उपनगरांमध्ये गंभीर बनलेल्या पाणीटंचाईच्या प्रश्नावर आता मोठा उपाय सुचवण्यात आला आहे. Nivrutti Bandal यांनी उंद्री, हांडेवाडी, पिसोली, ऑटाडेवाडी, वडाचीवाडी, होळकरवाडी आणि उंद्री हिलटॉप परिसरातील लाखो नागरिकांना दिलासा देण्यासाठी किमान १२ उंच पाण्याच्या टाक्या उभारण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे.

या संदर्भात पुणे महापालिका आयुक्त Naval Kishore Ram यांना सविस्तर निवेदन देण्यात आले असून, सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (PPP) मॉडेलच्या माध्यमातून हा प्रकल्प राबवण्याची मागणी करण्यात आली आहे. या भागात गेल्या १५ ते २० वर्षांत प्रचंड वेगाने शहरीकरण झाले असले तरी मूलभूत पाणीपुरवठा व्यवस्था मात्र अत्यंत अपुरी राहिल्याचे निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे. उंद्री, पिसोली, हांडेवाडी आणि आसपासच्या भागात शेकडो गृहप्रकल्प, टाउनशिप, अपार्टमेंट्स आणि गृहनिर्माण सोसायट्या उभ्या राहिल्या आहेत. हजारो कुटुंबांनी या भागात स्थायिक होण्यास सुरुवात केली असली तरी पाणी साठवणूक आणि वितरण व्यवस्था अद्याप ग्रामीण भागासारखीच असल्याची तीव्र नाराजी नागरिकांनी व्यक्त केली आहे.

नगरसेवक निवृत्ती बांदल यांनी सांगितले की, “या भागातील नागरिक गेली अनेक वर्षे खासगी टँकरवर अवलंबून आहेत. महापालिकेचे कर, विकास शुल्क आणि पाणीपट्टी भरूनही लाखो रुपयांचा खर्च टँकरसाठी करावा लागत आहे. ही परिस्थिती कायमस्वरूपी बदलणे अत्यावश्यक आहे.”

स्थानिक नागरिकांनीही या गंभीर प्रश्नावर संताप व्यक्त केला आहे. उंद्रीतील रहिवासी अंजार राडे यांनी सांगितले की, “प्रत्येक उन्हाळ्यात परिस्थिती भीषण बनते. सोसायट्यांना लाखो रुपये खर्च करून टँकर मागवावे लागतात. शहर झपाट्याने वाढत आहे, पण पाणीपुरवठा व्यवस्था पूर्णपणे अपयशी ठरली आहे.”

विशेषतः उंचसखल भागांमध्ये कमी दाबाने पाणी येणे, अनेक दिवस पाणीपुरवठा खंडित होणे आणि काही भागांमध्ये पूर्णपणे कोरडे दिवस अनुभवावे लागणे ही मोठी समस्या बनली आहे. पिसोलीतील रहिवासी फरझाना शेख यांनी सांगितले की, “ज्येष्ठ नागरिक, महिला आणि लहान मुलांना सर्वाधिक त्रास सहन करावा लागतो. आता तात्पुरत्या उपायांऐवजी कायमस्वरूपी पाणी साठवणूक व्यवस्था उभारली पाहिजे.” या समस्येवर तोडगा म्हणून १२ परस्पर जोडलेल्या उंच पाण्याच्या टाक्यांचे जाळे उभारण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. या टाक्या पाणी साठवणूक, दाब नियंत्रण आणि समान वितरण यासाठी उपयोगी ठरणार आहेत. विशेष म्हणजे हा प्रकल्प PPP मॉडेलद्वारे राबवण्याची सूचना करण्यात आली आहे, ज्यामुळे पुणे महापालिकेवरील आर्थिक भार कमी होईल आणि कामे जलद गतीने पूर्ण होतील.

या योजनेत मोठे बांधकाम व्यावसायिक, टाउनशिप प्रकल्प आणि खासगी संस्था CSR निधी किंवा विकासनिधीद्वारे सहभाग घेऊ शकतात. तसेच महापालिकेच्या राखीव सुविधा जागांचा वापर पाण्याच्या टाक्यांसाठी करण्याचाही प्रस्ताव आहे.

हांडेवाडीतील रहिवासी अमित गायकवाड यांनी सांगितले की, “उंद्री आणि हांडेवाडी आता पुण्यातील मोठी निवासी केंद्रे बनली आहेत. पण पायाभूत सुविधा अजूनही अत्यंत अपुऱ्या आहेत. ही योजना व्यवहार्य असून तातडीने राबवली गेली पाहिजे.”

नगरसेवक बांदल यांनी मोहम्मदवाडी भागाचे उदाहरण देत सांगितले की, योग्य नियोजन आणि पाणी साठवणूक प्रकल्पांमुळे त्या भागातील पाणीप्रश्न मोठ्या प्रमाणात सुटला. त्याच धर्तीवर उंद्री आणि आसपासच्या भागातही तत्काळ काम सुरू करण्याची गरज आहे. निवेदनात पुणे महापालिकेला तातडीने तांत्रिक सर्वेक्षण करून मास्टर प्लॅन तयार करण्याची, योग्य जागांची निवड करण्याची आणि अभियंते, नगररचनाकार, लोकप्रतिनिधी व प्रशासन यांची संयुक्त बैठक घेण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

स्थानिक रहिवासी निलेश शिंदे यांनी सांगितले की, “बोअरवेल्स वेगाने कोरड्या पडत आहेत. भूजल पातळी धोकादायकरीत्या कमी झाली आहे. योग्य साठवणूक व्यवस्था नसेल तर येत्या काही वर्षांत परिस्थिती आणखी गंभीर होईल.”

दरम्यान, या प्रकल्पामुळे खालील मोठे फायदे होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे:

• उंचसखल आणि शेवटच्या भागांमध्ये समान पाणीपुरवठा

• टँकरवरील अवलंबित्व कमी होणे

• पाण्याचा दाब स्थिर राहणे

• आपत्कालीन साठवणूक क्षमता निर्माण होणे

• भविष्यातील शहरी विस्ताराला आधार मिळणे

• पाणीटंचाईमुळे वाढणारा नागरिकांचा संताप कमी होणे

पुण्यातील सर्वात वेगाने विकसित होत असलेल्या या भागांमध्ये पाणीपुरवठ्याचा प्रश्न आता राजकीय आणि सामाजिकदृष्ट्या महत्त्वाचा बनला असून, प्रशासन या प्रस्तावावर काय निर्णय घेते याकडे लाखो नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.